Odkrywanie ciekawostek o różnych językach świata - język prowansalski

W tym tygodniu przedstawię wam kilka ciekawostek o języku lub inaczej mówiąc dialektu prowansalskim. Niektóre ciekawostki mam nadzieję, zaskoczą was, tak jak mnie również zaskoczyły.

Dialekt prowansalski (provençal, prouvençau) to etnolekt z grupy romańskich, używany w południowej Francji.

W tradycyjnym ujęciu nazwa ta odnosi się do wszystkich dialektów, które wywodzą się ze średniowiecznego langue d'oc (oprócz języka katalońskiego i ewentualnie gaskońskiego). Przy takim rozumieniu termin "język prowansalski" jest równoznaczny z terminem język oksytański.

Język oksytański (occitan), więc w Polsce częściej nazywany językiem prowansalskim jest językiem należącym do grupy romańskiej języków indoeuropejskich. Język oksytański jest blisko spokrewniony z językiem katalońskim, z którym tworzy diasystem oksytanoromański. Często i bezpodstawnie bywa uznawany za dialekt języka francuskiego i nazywany patois.

Tradycyjnie uznaje się, że oksytański ma sześć dialektów: gaskoński (zawierający w sobie także bearnés i aranés) na zachodzie, langwedocki i prowansalski na południu, limuzyński i owerniacki na północy.

Poza przypadkiem gaskońskiego, granice między dialektami rzadko są wyraziste, przejście z dialektu do dialektu jest zazwyczaj płynne i gwary uznawane za należące do któregoś dialektu mogą posiadać cały szereg cech wspólnych z innymi dialektami.

Istnieje grupa językoznawców uznających, że nie ma jednego języka oksytańskiego, lecz kilka różnych języków, które w ich opinii różnią się od siebie w takim stopniu, że utrudnione jest wzajemne zrozumienie. Z tego punktu widzenia tworzenie literatury w „języku oksytańskim” byłyby w rzeczywistości twórczością np. w języku prowansalskim lub w langwedockim.

We Francji oksytański nie posiada statusu oficjalnego. Nauczanie tego języka we francuskich szkołach publicznych jest opcjonalne, możliwe na mocy Loi Deixonne z 1951 r., a jedynie publiczna telewizja regionalna France 3 emituje kilka programów po oksytańsku.

Źródło: pl.wikipedia.org

Odkrywanie ciekawostek o różnych językach świata - Portugalia

Nawiązując do Euro 2016 oraz do zwycięscy turnieju, w tym tygodniu przedstawię wam kilka ciekawostek o język portugalskim. Mam nadzieję że z zainteresowaniem przeczytacie te wiadomości.

Język portugalski to język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 250 mln osób (jako ojczystym, zaś w ogóle po portugalsku mówi ponad 270 mln osób), zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Gwineę Równikową, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą, Republikę Zielonego Przylądka, Timor Wschodni oraz Makau. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.

Są też kraje, w których język portugalski nie ma statusu języka urzędowego, ale jest używany. Są to: Stany Zjednoczone, Francja, Republika Południowej Afryki, Wielka Brytania, Wenezuela, Kanada, Szwajcaria, Niemcy, Hiszpania, Australia, Luksemburg, Indie, Belgia, Urugwaj, Argentyna, Kuba, Sri Lanka, Bermudy, Holandia, Barbados i Irlandia.

Portugalski język literacki oparty jest na dialekcie północnym. Najstarsze zapisy w tym języku pochodzą z XII wieku. Kraje, w których portugalski jest językiem urzędowym, współpracują ze sobą w ramach założonej w 1996 Wspólnoty Państw Portugalskojęzycznych.

Język portugalski posiada dwa znormalizowane, równoprawne i oficjalne, nawzajem uznające się warianty (normy):

• brazylijski
• europejski

Oba warianty posiadają liczne nieznormalizowane dialekty, różniące się głównie wymową.

Norma brazylijska obowiązuje tylko w Brazylii, chociaż Brazylia ma trzy razy więcej mieszkańców niż wszystkie inne kraje portugalskojęzyczne razem wzięte. Norma europejska obowiązuje w Portugalii i portugalskojęzycznych krajach afrykańskich (Angola, Mozambik, itp.). Próby uznania portugalskiego używanego w krajac afrykańskich za trzeci oficjalny wariant języka portugalskiego nie zakończyły się dotychczas sukcesem. W wyniku tego wszelkie odstępstwa od portugalskiego europejskiego istniejące w portugalskim używanym w krajach afrykańskich traktowane są nie jako znormalizowany, odrębny wariant, ale jako różnice dialektalne wewnątrz portugalskiego europejskiego. Nie dotyczy to crioulos – nieoficjalnych, ale używanych na co dzień przez większość mieszkańców niektórych portugalskojęzycznych krajów afrykańskich (Republika Zielonego Przylądka, Gwinea Bissau) języków kreolskich, które są odrębnymi językami.

W Portugalii ogólnie przyjętymi formami grzecznościowymi są formy "a senhora" (pani) i "o senhor" (pan). Do młodej dziewczyny z kolei należy się zwracać "a menina" (panna). W luźnych kontaktach można posłużyć się słowem "voce", które oznacza mniej więcej „ty”, ale stosowane jest do osób, które znamy słabo lub w ogóle ich nie znamy.

Znajomość języków obcych w Portugalii nie jest zbyt powszechna.

Portugalia należy do czołowych producentów... korka! Wytwarza ona 50% produkcji światowej. Lasy korkowe zajmują aż 600 000 ha powierzchni tego kraju.

Portugalia posiada kilka większych miast, o których jej mieszkańcy często żartują, że: „w Bradze się modlą, w Porto pracują, w Coimbrze studiują, a w Lizbonie żyją”.

Istotną cechą języka portugalskiego jest występująca w nim pewna ilość wyrazów pochodzenia arabskiego np.: alfandega (urząd celny), alfaiate (krawiec), almofada (poduszka).

Wymowa portugalska jest „miękka i śpiewna, obfitująca w głoski nosowe i syczące”.
W Portugalii znany jest także pewien dialekt używany oficjalnie i nauczany w szkołach, ale tylko w określonym rejonie, w północno-wschodniej części kraju (okolice Miranda do Douro). Jest to tzw. język mirandyjski, którym posługuje się ok. 15 000 użytkowników.

Źródło: www.abcportugalia.pl; ibericalanguages.com; www.portugalski.slowka.pl; pl.wikipedia.org

Odkrywanie ciekawostek o różnych zakątkach świata

W tym tygodniu trochę w klimacie Euro 2016. Islandia – którą chce Wam dziś przedstawić - co prawda odpadła już z turnieju, niemniej jednak jest to tak ciekawy kraj, że uznałam iż warto przyjrzeć się jemu trochę bliżej.
Islandia to państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.

1/ Niepodległość od Danii uzyskana została 17 czerwca 1944 roku.

2/ Kraj ten jest podobnej wielkości co Polska.

3/ Główna religią jest luteranizm.

4/ Tradycyjną potrawą jest hangikjöt – czyli wędzona lub gotowana baranina.

5/ Kraj ten zamieszkuje około 9 000 Polaków.

6/ Pierwszymi mieszkańcami Islandii byli irlandzcy mnisi, którzy traktowali wyspę, jako swoją pustelnię aż do początku IX wieku.

7/ W 1413 roku używano suszonych ryb, jako pieniędzy.

8/ Jedynie 1 % Islandii porastają lasy.

9/ Do marca 1989 roku piwo w tym kraju było zakazane.

10/ Islandia jest najmniej zaludnionym krajem w Europie.

11/ Język islandzki został praktycznie niezmieniony przez ostatnie 1000 lat.

12/ Święty Mikołaj niegrzecznym dzieciom przynosi ziemniaka.

13/ Kraj ten słynie z bardzo wielu wodospadów. Jest ich około 10 000.

14/ W kraju tym dawanie napiwków uznawane jest za obraźliwe.

15/ W kraju tym oficjalnie nie można traktować psów, jako zwierząt domowych.

16/ Polskie wafelki Prince Polo są w Islandii jednym z najpopularniejszych towarów importowanych.

Źródło: poznajnieznane.pl; wikipedia.org

Odkrywanie ciekawostek o różnych zakątkach świata

W tym tygodniu przedstawię wam kilka ciekawostek o jednym z krajów Ameryki Południowej, o Chile. Niektóre ciekawostki mam nadzieję, zaskoczą Was, tak jak i mnie zaskoczyły.

Chile, oficjalnie Republika Chile, to państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.).

Która pustynia jest naj­bar­dziej sucha? (nie licząc pustyń lo­do­wy­ch)
Atacama. W nie­któ­rych czę­ściach pustyni Atacama nigdy nie za­no­to­wa­no ani kropli deszczu. Pustynia rozciąga się wzdłuż wybrzeża Pa­cy­fi­ku, tworząc pas suchego, nie­przy­ja­zne­go wy­brze­ża. Średnie opady w regionie An­to­fa­ga­sta to 1 milimetr rocznie.

Do jakiego kraju należy Wyspa Wiel­ka­noc­na?
Do Chile. Wyspa Wiel­ka­noc­na stanowi te­ry­to­rium Chile od roku 1888. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie należy do rejonu Val­pa­ra­iso. Naj­bliż­szy wyspie punkt na kon­ty­nen­cie po­łu­dnio­wo­ame­ry­kań­skim znajduje się w od­le­gło­ści 3512 km, w cen­tral­nym Chile.

To zdjęcie przed­sta­wia stolicę państwa. Którą?
Santiago de Chile. Miasto leży w dolinie pośród Andów. Góry ota­cza­ją­ce miasto są bardzo wysokie, naj­wyż­szym jest wulkan Tu­pun­ga­to o wy­so­ko­ści 6,570 m.

Który kraj jest głównym pro­du­cen­tem miedzi?
Chile znacząco wy­prze­dza po­zo­sta­łe kraje, do­star­cza­jąc ponad jedną trzecią świa­to­wej pro­duk­cji miedzi. Przemysł wy­do­byw­czy skon­cen­tro­wa­ny jest na pustyni Atacama w pół­noc­nej części kraju.

Czyja to flaga?
Teksasu. Flaga Chile jest podobna, jednak nie­bie­skie pole z białą gwiazdą nie rozciąga się przez całą wysokość flagi. Spośród flag po­szcze­gól­nych stanów, to właśnie flaga Teksasu budzi szcze­gól­ny sen­ty­ment Ame­ry­ka­nó­w, przy­po­mi­na­jąc czasy, gdy Teksas stanowił od­dziel­ne państwo.

Wojna o Pacyfik miała miejsce w Ameryce Po­łu­dnio­wej w latach 1879-1883. Który obszar był miejscem kon­flik­tu?
Pustynia Atakama. W XIX wieku nie istniały jasno wy­ty­czo­ne granice między Peru, Boliwią i Chile w rejonie pustyni Atakama. Stało się to za­rze­wiem kon­flik­tu w momencie odkrycia war­to­ścio­wych zasobów na­tu­ral­nych w tym re­gio­nie.

W którą stronę skie­ro­wa­ne są twarze posągów moai na Wyspie Wiel­ka­noc­ne­j?
W kierunku lądu. Postaci skie­ro­wa­ne są w kierunku lądu na wszyst­kich ahu (grupach posągów) oprócz jednego. Wy­jąt­kiem tym jest Ahu Akivi, nie­ty­po­wo usy­tu­owa­ny w głębi lądu.

Źródło: globalquiz.org; wikipedia.org

Odkrywanie ciekawostek o różnych wydarzeniach świata

Wszyscy, albo prawie wszyscy żyjemy teraz wydarzeniami związanymi z Euro 2016. Dlatego w tym tygodniu przedstawię wam kilka ciekawostek z historii piłkarskich mistrzostw Europy. Niektóre ciekawostki mam nadzieję, zaskoczą Was, tak jak i mnie zaskoczyły.

Rozrysowanie taktyki na piasku czy 130-tysięczny tłum oglądający mecz na stadionie - to niektóre ciekawostki z blisko 60-letniej historii piłkarskich mistrzostw Europy, przypomniane przez UEFA. Kolejna edycja trwa od 10 czerwca we Francji.

Pierwszy w historii finał mistrzostw Europy, w którym ZSRR pokonał Jugosławię 2:1 po dogrywce, poprowadził angielski sędzia Arthur Ellis. Spotkanie odbyło się na Parc des Princes w Paryżu. Prawie równo cztery lata wcześniej rozegrano na tym samym obiekcie po raz pierwszy finał klubowego Pucharu Europy, a arbitrem głównym był Ellis.

Przed finałem w 1964 roku, w którym gospodarze - Hiszpanie - pokonali ZSRR 2:1, trener drużyny z Półwyspu Iberyjskiego Jose Villalonga kreślił strategię na "boisku" naszkicowanym na piasku. Ułożył na nim kamienie, które symbolizowały jego podopiecznych, a za rywali posłużyły mu szyszki. "Kamienie są twardsze" - stwierdził.

Rekord frekwencji ME padł w 1968 roku, gdy Szkocja grała z Anglią. Na stadion Hampden Park w Glasgow przyszło 130 711 kibiców. Te zespoły nie zmierzyły się ze sobą później o stawkę ani razu aż do Euro 1996. Wynik ten nie zostanie długo pobity ze względu na obowiązujące do dziś zmiany przepisów bezpieczeństwa, które m.in. nie dopuszczają sektorów stojących.

Ewentualne zwycięstwo Irlandii Północnej nad Niemcami w grupie C, w której wystąpi także Polska, nie byłoby pierwszą taką sensacją na ME. W 1984 roku w fazie kwalifikacji reprezentacja RFN niespodziewanie przegrała z tym rywalem w Hamburgu 0:1. Była to jej pierwsza porażka u siebie w eliminacjach ważnego turnieju po 29 spotkaniach. Jedynego gola strzelił Norman Whiteside.

Najczęściej w konkursie rzutów karnych uczestniczyły Anglia, Hiszpania, Holandia i Włochy (po cztery razy), ale uwagę przykuwają statystyki Czechów. Reprezentanci tego kraju (wcześniej Czechosłowacji) przy trzech okazjach wykonali łącznie 20 "jedenastek" i nie zmarnowali ani jednej. Do być może najsłynniejszej serii doszło w finale ME w 1976 roku, kiedy Czechosłowacja pokonała RFN 5-3. Decydującego o zwycięstwie gola zdobył Antonin Panenka. Dokonał tego w charakterystyczny, według niektórych nawet bezczelny, sposób - "podcinką", którą wielu piłkarzy kopiuje do dziś. Tak zdobytą bramkę z 11 metrów wciąż nazywa się karnym a'la Panenka.

Dziś trudno wyobrazić sobie, aby w najważniejszych turniejach piłkarskich zawodnicy mieli na koszulkach tylko numery, ale pomysł nadrukowania na nich nazwisk powstał stosunkowo niedawno. Pierwszy raz wdrożono go w finałowym turnieju ME w 1992 roku.

Gdy w 2000 roku Anglia wygrała z Niemcami 1:0 w fazie grupowej ME, był to jej pierwszy triumf nad tym rywalem w meczu o stawkę od 34 lat. Poprzednio pokonała reprezentację RFN w finale mistrzostw świata w 1966 roku. Co ciekawe, z tej grupy Euro 2000 nie wyszła wówczas żadna z tych ekip - musiały uznać wyższość Portugalii i Rumunii.

Trener triumfatorów Euro 2012 w Polsce i na Ukrainie Vicente del Bosque został pierwszym w historii szkoleniowcem, który wywalczył trofeum za zwycięstwo w ME, MŚ oraz w Pucharze Europy. Te sukcesy osiągnął z reprezentacją Hiszpanii (2010 i 2012) oraz z Realem Madryt (2000 i 2002).

Źródło: www.przegladsportowy.pl; www.sport.pl; wikipedia.org.pl

Odkrywanie ciekawostek o różnych zakątkach świata

W tym tygodniu przedstawię wam kilka ciekawostek o Brazylii. Jest to kraj gdzie niedługo odbędą się Letnie Igrzyska Olimpijskie 2016, więc warto wiedzieć o nim trochę więcej :-)

Brazylia, oficjalnie Federacyjna Republika Brazylii, to największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej oraz piąte pod względem wielkości państwo świata.

Niepodległość od Portugalii uzyskana 29 sierpnia 1825.Zajmuje ponad 47,5% powierzchni Ameryki Południowej i liczy ponad 200 milionów mieszkańców.

Pierwotnie Brazylia nazywała się Pindorama.

Kraj ten jest około 27 razy większy od Polski.

Główna religią jest Katolicyzm: 63%.

Najdłuższą rzeką jest Amazonka.

Najpopularniejszy sport to piłka nożna, formuła 1. Brazylia pięciokrotnie zdobyła Mistrzostwo Świata w piłce nożnej.

Kraj ten zamieszkuje około 1 900 000 Polaków.

Najlepsza na świecie i najsmaczniejsza kawa jest produkowana w Brazylii, produkują 25% światowej podaży. Brazylijczycy pozwalają pić kawę swoim dzieciom.

Jest tam największy las deszczowy świata - Amazonia. Naukowcy szacują, że w Brazylii może być ponad cztery miliony gatunków roślin i zwierząt.

Jest tam jeden z nowych 7 cudów świata - posąg Chrystusa Odkupiciela, znajdujący się w Rio de Janeiro.

Nie jest niczym dziwnym jak dziecko mieszka nawet całe życie z rodzicami. Większość osób bierze ślub dopiero około 30 roku życia.

Brazylia ma najbardziej znany i ceniony Festiwal Karnawałowy na świecie.

Prawie wszystkie transakcje są dokonywane za pomocą kart kredytowych.

W Brazylii mieszka ponad milion Azjatów.

Capoeira to brazylijska sztuka wali, mająca wiele elementów tańca.

Brazylijczycy uwielbiają rozmawiać. Nie potrafią siedzieć w milczeniu.

Jardim Gramacho jest to największe wysypisko na świecie, o powierzchni porównywalnej do 250 boisk piłkarskich. Dziennie zwożonych jest 8 000 ton śmieci z 6 pobliskich krajów.

W Sao Paulo 9 maja 2008 roku utworzył się najdłuższy korek na świecie, o długości około 265 km. Niektórzy kierowcy w korkach spędzają 3-4 godziny dziennie.

W domach nie ma dywanów.

Bardzo dużo jest osób żebrzących. Proszenie o pieniądze nie jest wstydem, nawet jak się jest młodym i zdrowym.

Seriale nigdy nie są puszczane w tym samym momencie co mecze.

W Brazylii nikt nie przywiązuje dużej wagi do punktualności. Zapraszając kogoś, trzeba się liczyć z tym, że może się spóźni o 2 godziny. Nawet wiadomości i seriale w telewizji zwykle zaczynają się 10-15 minut później niż jest podane w programie.

Sao Paulo jest pierwszym miastem w którym usunięto wszystkie reklamy na ulicach.

W pobliżu Sao Paulo znajduje się więzienie, w którym skazani mają możliwość skrócić długość wyroku jeżdżąc na rowerze stacjonarnym, który generuje prąd.

Narodowym alkoholem jest cachaca i caipirinha.

Narodowe zwierzę to papuga ara.

Narodowym owocem jest capuacu.

Źródło: wikipedia.org; poznajnieznane.pl

W tym tygodniu chciałam przedstawić wam kilka ciekawostek związanych z Węgrami.

Ponieważ Węgry są znane z ich wyjątkowych wyników w sportach wodnych (między innymi w pływaniu, piłce wodnej), w tym tygodniu podam kilka ciekawostek właśnie o sportach wodnych.

Które drużyny grały na Olim­pia­dzie w Mel­bo­ur­ne (1956) w meczu piłki wodnej nazwanym potem "krew w wodzie"?
Węgry i ZSRR. 10 li­sto­pa­da 1956, tuż przed roz­po­czę­ciem olim­pia­dy, Armia Czerwona krwawo stłumiła po­wsta­nie wę­gier­skie. Węgrzy, którzy byli w owym czasie potęgą w piłce wodnej, wygrali 4:0 po nie­zwy­kle bru­tal­nej grze, w czasie której woda kil­ku­krot­nie barwiła się od krwi na czer­wo­no. Po meczu wielu z re­pre­zen­tan­tów Węgier nie wróciło do kraju.

W jaki sposób steruje łodzią czwórka bez ster­ni­ka?
Po­ru­sza­jąc ster nogą. Kabel sterowy przy­twier­dzo­ny jest do stopy jednego z członków osady.

Co tra­dy­cyj­nie robi załoga wio­śla­rzy po zwy­cię­stwie w re­ga­ta­ch?
Wrzuca do wody ster­ni­ka. Sternik nie tylko kieruje łodzią, ale też pełni rolę or­ga­ni­za­to­ra i trenera - od­po­wia­da za przy­go­to­wa­nia, taktykę, mo­ty­wa­cję i bez­pie­czeń­stwo. W razie kolizji lub wypadku, sternik jest od­po­wie­dzial­ny jako kapitan jed­nost­ki.

Ilu wioseł używa osoba płynąca ka­ja­kie­m?
Jednego. Kajaki na­pę­dza­ne są przy pomocy jednego wiosła o dwóch piórach. Eskimosi używają do wypraw na otwarte morze dużych, wie­lo­oso­bo­wych kajaków zwanych umiakami - także w ich przy­pad­ku używa się po­je­dyn­czych wioseł, choć mają one wtedy tylko jedno pióro.

W którą stronie płynie łódź na zdjęciu?
W kierunku lewej strony zdjęcia. Jedynie sternik siedzący na rufie jest skie­ro­wa­ny twarzą zgodnie z kie­run­kiem ruchu łodzi - i tylko on widzi, dokąd płynie łódź.

Źródło: pl.globalquiz.org