wtorek, 18 października 2016

Odkrywanie ciekawostek o różnych językach świata

W tym tygodniu przedstawię kilka ciekawostek o języku niemieckim. Po językach angielski i francuski, to jest właśnie ten język w którym najczęściej tłumaczemy u BALAJCZA.
Znane niemieckie przysłowie mówi „Deutsche Sprache, schwere Sprache”, co znaczy tyle, co: język niemiecki to trudny język. Tak więc nie można się dziwić obcokrajowcom, że trudno im zrozumieć skomplikowaną niemiecką gramatykę i wydawałoby się nigdy niekończące się konstrukcje zdań:)
1/ Około 100 milionów osób posługuje się językiem niemieckim, jako językiem ojczystym, co oznacza, że język niemiecki znajduje się w pierwszej dziesiątce najczęściej używanych języków w Europie. Łącznie mówi po niemiecku ponad 120 milionów osób. Około 8% wszystkich stron internetowych jest w języku niemieckim.
Po niemiecku mówi się również w Austrii, Lichtenstein, Luksemburgu, dużej części Szwajcarii, części północnych Włoch, wschodniej Belgii oraz wschodniej Francji. Język niemiecki ma swoich użytkowników również w wielu krajach, gdzie nie ma on statusu języka oficjalnego. Są to przykładowo Stany Zjednoczone , Brazylia, Kanada, Argentyna, Kazachstan, Holandia, Wielka,Brytania, Hiszpania, Chile, Paragwaj, Węgry, Rosja, Republika Południowej Afryki, Meksyk, Izrael, Rumunia i Czechy.
2/ Standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera sie na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii. Ludzie z wyższym wykształceniem mówią zwykle Hochdeutsch. W mniejszych wioskach, gdzie kontakt z resztą kraju jest ograniczony, mogą występować z tym problemy.
3/ Dialekty języka niemieckiego, bardzo często w kontakcie z innymi językami, odegrały kluczową rolę w kształtowaniu się kilku innych języków. Przykładem jest tu wykształcony w średniowieczu język jidysz oraz język luksemburski. W XIX wieku natomiast z kilku dialektów niemieckich rozwinął się w USA język pensylwański.
4/ Językiem niemieckim posługują się na co dzień miliony osób. Jednak trzeba być świadomym tego, że nie wszędzie jest to ten sam niemiecki! Mimo, że język pisany i gramatyka są takie same w całym kraju, to istnieje wiele regionalnych akcentów i różnych dialektów. Niektóre dialekty, przykładowo bawarski są tak silne, że nawet rodowitym Niemcom trudno jest je zrozumieć.
5/ Alfabet niemiecki jest odmianą alfabetu łacińskiego i składa się z 30 liter. Oprócz 26 liter klasycznych zawiera także przegłosy ä, ö i ü (tzw. Umlaut) oraz ß (tzw. Es-Zett lub scharfes S). Przy braku odpowiednich czcionek muszą one być zastępowane odpowiednimi dwuznakami (ä = ae, ö = oe, ü = ue, ß =ss).
Źródło: wikipedia.org.pl; http://korepetycje-z-niemieckiego.pl/ciekawostki-dotyczace-jezyka-niemieckiego

wtorek, 11 października 2016

Odkrywanie ciekawostek o różnych zakątkach świata

W tym tygodniu przedstawię kilka ciekawostek o Afryce. Mam nadzieję, że będą to dla Was nowości, o których jeszcze nie słyszeliście.
 
Rzeka Okawango słynie ze swojej bogatej przy­rod­ni­czo delty. Do czego rzeka wpada osta­tecz­nie?
Do niczego. Rzeka jest wy­jąt­ko­wa, rozlewa się bowiem szeroko po pustyni Ka­la­ha­ri, tworząc słynną, ba­gien­ną, bez­od­pły­wo­wą deltę.

Który kraj, poza USA, nazwał swoją stolicę na cześć pre­zy­den­ta Stanów Zjed­no­czo­ny­ch?
Liberia została utwo­rzo­na w roku 1847 przez wy­zwo­lo­nych nie­wol­ni­ków ze Stanów Zjed­no­czo­nych. Wpro­wa­dzi­li oni model rządów wzo­ro­wa­ny na USA, a no­wo­ wy­bu­do­wa­ną stolicę nazwali Monrovia - na cześć Jamesa Monroe, który wspierał ideę ko­lo­ni­za­cji Afryki.
 
Gdzie na świecie wciąż w naj­więk­szej skali istnieje nie­wol­nic­two?
W Mau­re­ta­nii. Dziś około 600,000 miesz­kań­ców Mau­re­ta­nii, czyli ok. 20% po­pu­la­cji, to nie­wol­ni­cy. Są to w więk­szo­ści człon­ko­wie czar­no­skó­re­go ludu Haratin, który od wieków był znie­wo­lo­ny. Nie­wol­nic­two zostało w Mau­re­ta­nii znie­sio­ne dopiero w roku 1981, a w roku 2007 po­sia­da­nie nie­wol­ni­ków stało się karalne. Jest to jednak martwe prawo - do tej pory skazano zaledwie jedną osobę. Kwestia nie­wol­nic­twa stanowi w Mau­re­ta­nii nie­usta­ją­cy temat debaty pu­blicz­nej.

Jaki karabin widoczny jest na fladze Mo­zam­bi­ku?
Ka­łasz­ni­kow. Karabin i gwiazda to po­zo­sta­ło­ści mark­si­stow­skiej ide­olo­gii partii FRELIMO, która przejęła władzę w roku 1983. W 2005 r. padła pro­po­zy­cja, by te symbole usunąć, gdyż szkodzą wi­ze­run­ko­wi kraju. Do dziś trwają o to burzliwe spory.

Które państwo afry­kań­skie jest naj­lud­niej­sze?
Nigeria. W Nigerii mieszka ponad 150 mln ludzi i liczba ta bardzo szybko rośnie. Co piąty Afry­ka­nin mieszka w Nigerii.
 
Z którym z podanych ludów byli naj­bli­żej spo­krew­nie­ni pierwsi miesz­kań­cy Ma­da­ga­ska­ru?
Z Abo­ry­ge­na­mi Au­stra­lij­ski­mi. Choć Ma­da­ga­skar dzieli od Afryki zaledwie 230 km oceanu, to dawni miesz­kań­cy Afryki nie wy­pusz­cza­li się daleko w morze. Pierwsi ludzie pojawili się na Ma­da­ga­ska­rze dopiero ok. 500 roku p.n.e. - były to słynące z umie­jęt­no­ści żeglugi ludy au­stro­ne­zyj­skie po­cho­dzą­ce z od­da­lo­ne­go o tysiące ki­lo­me­trów Borneo.

Jak nazywa się święty artefakt ludu Aszanti?
Złoty Stolec to tron królów Aszanti, widoczny na fladze ludu. Według tradycji prze­cho­wu­je on duszę wła­ści­cie­la. Nie wolno go kłaść bez­po­śred­nio na ziemi (pod­kła­da się koc), i tylko król może go dotknąć.

Które plemię słynie z cha­rak­te­ry­stycz­ne­go "ska­czą­ce­go tańca" wo­jow­ni­kó­w?
Ma­sa­jo­wie. Podczas tańca nie wolno dotknąć ziemi piętami, należy cały czas skakać na palcach.
 
Z czego słynął Algier, zanim został zdobyty przez Fran­cu­zów w 1830 roku?
Z piractwa i handlu nie­wol­ni­ka­mi. Przez wiele stuleci piraci ber­be­ryj­scy urzą­dza­li rajdy na eu­ro­pej­skie wy­brze­ża, po­ry­wa­jąc ludność. Jednym z przo­du­ją­cych w tym pro­ce­de­rze portów był Algier. Szacuje się, że od XVI do XIX w. piraci ber­be­ryj­scy upro­wa­dzi­li ponad milion Eu­ro­pej­czy­ków.

Dlaczego baobaby mają takie grube pnie?
Do prze­cho­wy­wa­nia wody. Pień baobabu może prze­cho­wy­wać do 120,000 litrów wody, dzięki czemu drzewo jest w stanie z po­wo­dze­niem prze­trwać porę suchą. Abo­ry­ge­ni Au­stra­lij­scy używali baobabów jako źródła wody.

Źródło: wikipedia.org.pl; pl.globalquiz.org/ciekawostki-afryka/

środa, 5 października 2016

Odkrywanie ciekawostek o różnych językach świata

W tym tygodniu przedstawię kilka ciekawostek o języku tureckim. Mam nadzieję, że będą to dla Was nowości, o których jeszcze nie słyszeliście.

Wbrew częstej opinii, w Turcji nie używa się arabskiego alfabetu, a sam turecki ma z arabskim niewiele wspólnego. A robiąc zakupy na bazarze,  dogadasz się za pomocą 5, no, może 10 słów.
Grupa językowa: język należy do grupy oguzyjskiej języków tureckich.
Najważniejsze cechy:
  • Aglutynacyjność (dosł. sklejanie) – stosowanie afiksów. Np. ojciec: baba; mój ojciec: babam; (coś, co należy do) mojego ojca: babamın.
  • Najdłuższy turecki wyraz (tak! to jedno słowo!) to: Muvaffakiyetsizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesine - 70 liter!
  • Harmonia samogłoskowa.
  • Ogromne zróżnicowanie regionalne.
  • Brak rodzaju gramatycznego (ona, ono, on = "o").
  • Szyk zdania:  podmiot-dopełnienie-orzeczenie.  Zdanie "Jutro idę do szkoły" brzmi: Yarın okula gidiyorum (jutro do szkoły idę).
Alfabet i wymowa: alfabet łaciński. Litery, które nie występują w polskim alfabecie: ı (i bez kropki, wymawiane jako polskie y); ş (między ś a sz); ö i ü (jak w niemieckim), ç (między ć a cz); ğ (nieme, przedłużające poprzednią głoskę lub jako "j"). Ciekawostka: w języku tureckim nie ma  litery "w". Jeszcze do niedawna nie można było np. nadawać dzieciom imion z tą literą. Nie ma też głoski "c", a litera "c" wymawiana jest jak polskie "dż". Litera "j" wymawiana jest jak "ż".

Historia: Język wywodzi się z Azji środkowej, a jego korzenie mają prawie półtora tysiąca lat. Największym reformatorem języka był ojciec republiki, Mustafa Kemal Atatürk. Język imperium osmańskiego i alfabet oparty na perskim zastąpiono łacińskim w 1928 roku. Reforma miała "oczyścić" język turecki z naleciałości z innych języków. Język jest bardzo ważnym elementem tożsamości narodowej Turków. W kraju, gdzie największa mniejszość narodowa (Kurdowie), nie jest oficjalnie uznawana i ma trudności w dostępie do edukacji w rodzimym języku, panuje zasada: Ya Türkçe konuş ya da sus!: Mów po turecku, albo milcz. Być może dlatego tak trudno jest tu dogadać się po angielsku?
Język pod względem gramatyki i "ogólnej logiki" może przypominać fiński albo węgierski.
Ciekawostka: w tureckim nie ma czasownika "mieć". Zamiast "mam samochód", mówi się: "jest/istnieje mój samochód" ("Benim arabam var"). Zamiast "Mam klucz": "Anahtar bende", czyli "Klucz jest <>, <>".

Źródło: wikipedia.org.pl; si-je-marija.blogspot.com

środa, 28 września 2016

Odkrywanie ciekawostek o różnych krajach świata

W tym tygodniu, nawiązując do naszego nowego projektu tłumaczeniowego w kombinacji językowej (z angielskiego na szwedzki), przedstawię kilka ciekawostek o Szwecji. Mam nadzieję, że będą to dla Was nowości, o których jeszcze nie słyszeliście.
1. Kasa za chodzenie do szkoły
W Szwecji uczniowie starszych klas dostają co miesiąc równowartość 187 dolarów za chodzenie do szkoły.
2. Płatne rodzicielskie
W Szwecji rodzice mogą wziąć płatny urlop na 480 dni, jeśli urodzi im się dziecko lub jakieś zaadoptują.
3. Wyedukowana młodzież
W Szwecji 87% dorosłych mieszkańców ma średnie wykształcenie.
4. Śmieci brak
Szwedom skończyły się śmieci, więc importują je z Norwegii.
5. Zła płeć
W Szwecji dozwolona jest aborcja, jeśli rodzicom nie odpowiada płeć dziecka.
6. Golf ponad granicami
Na granicy Szwecji i Finlandii znajduje się pole golfowe, którego dołki znajdują się po obu stronach tej granicy.
7. Wolność podróżowania
Szwedzki paszport pozwala na podróżowanie bez wiz do prawie wszystkich krajów na świecie.
8. Darmowa edukacja
W Szwecji są uniwersytety, gdzie obcokrajowcy mogą za darmo studiować w języku angielskim.
9. Dogadasz się
89% mieszkańców Szwecji zna angielski.
10. Szwedzki nieformalny
Do 2009 roku język szwedzki nie był oficjalnym językiem tego kraju.
11. Zakazane reklamy
W Szwecji i Norwegii zakazana jest reklama przeznaczona dla dzieci poniżej 12 roku życia.
12. Bicie też
Od 1979 nie wolno tutaj cieleśnie karać dzieci. Nie wolno dać nawet klapsa.
13. Nieopodatkowane ubrania
Członkowie grupy ABBA celowo nosili ekscentryczne stroje, by uniknąć podatku. Takie ubrania nie należały do kategorii "na każdy dzień" i wrzucano je w koszty.
Źródło: wikipedia.org.pl; joemonster.org

czwartek, 22 września 2016

Odkrywanie ciekawostek o różnych językach świata

W tym tygodniu ciekawostki o język afrikaans. Mam nadzieję, że będą dla was też będą to nowości, o które jeszcze nie słyszeliście.

Język afrikaans, język afrykanerski (afrikaans, Afrikaanse taal) to indoeuropejski język należący do dolnosaksońskiej gałęzi języków zachodniogermańskich i jest językiem ojczystym południowoafrykańskich Koloredów oraz białych Afrykanerów. Powstał na styku kultur w Kolonii Przylądkowej z XVII-wiecznych dialektów niderlandzkich pod wpływem języka malajskiego i portugalskiego oraz miejscowych języków ludów hotentockich (Khoi, Khoikhoi).

Niderlandzkim - językiem urzędowym holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC) - mówili funkcjonariusze, żołnierze Kompanii oraz europejscy osadnicy, przybywający na tereny dzisiejszej Republiki Południowej Afryki od połowy XVII wieku, a pochodzący głównie z Holandii i Niemiec oraz w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. Koloniści ci dali początek Burom, czyli przodkom dzisiejszych Afrykanerów. Językiem malajskim i portugalskim posługiwała się na Przylądku większość sprowadzanych niewolników.

W ten sposób afrikaans ukształtował się na styku języków, kultur, ras i religii jako język codziennej komunikacji i aż do końca XIX wieku traktowany był pogardliwie jako mowa Hotentotów, Koloredów oraz niewykształconych farmerów z prowincji. Podstawowy zasób słownictwa w afrikaans, ok. 90%, pochodzi z języka niderlandzkiego, lecz wykazuje on także wpływy leksykalne malajskiego, portugalskiego, a od XIX wieku także elementy przejęte z języka angielskiego oraz miejscowych języków bantu.

Do końca XIX wieku afrikaans funkcjonował na równi z językiem niderlandzkim i uzupełniał go w niższych rejestrach, ale w niepodległych państwach burskich (Transwal, Orania) urzędowym był nadal niderlandzki. Pozostał on też językiem kościoła reformowanego.
Od lat 40. XIX wieku zafrykanizowane formy niderlandzkiego były coraz częściej używane w prasie, a od lat 70. datują się pierwsze próby kodyfikacji i emancypacji afrikaans, co miało bezpośredni związek z agresywną anglicyzacją oraz uzyskiwaniem świadomości narodowej przez Afrykanerów.

Po podboju republik burskich przez Wielką Brytanię (tzw. wojny burskie) język afrikaans stał się podstawowym elementem afrykanerskiej tożsamości narodowej i nastąpiła jego szybka standaryzacja i rozwój: w 1925 r. stał się obok angielskiego, na równi z niderlandzkim, językiem urzędowym w Związku Południowej Afryki, a potem w Republice Południowej Afryki oraz w Namibii, w praktyce jednak szybko wyparł język niderlandzki. Obecnie jest jednym z 11 urzędowych języków RPA; używany jest też powszechnie w Namibii.

Afrikaans jako językiem ojczystym ok. 6,2 mln mieszkańców RPA, z czego zdecydowaną większość stanowią Afrykanerzy i Koloredzi oraz dodatkowo 4 mln jako jednym z dwóch języków ojczystych (łącznie ok. 26% populacji RPA). Najwięcej użytkowników afrikaans skupia się w stolicy kraju – Pretorii oraz w Bloemfontein, a także na całym obszarze Kraju Przylądkowego, czyli w zachodniej części RPA.

Źródło: wikipedia.org.pl; swiatjezykow.blogspot.com

środa, 14 września 2016

Odkrywanie ciekawostek o różnych zakątkach świata

W tym tygodniu ciekawostki o Boliwii.
Boliwia (hiszp. Bolivia), oficjalnie Wielonarodowe Państwo Boliwia to państwo śródlądowe w środkowo-zachodniej części Ameryki Południowej, graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie.
Która rodzina języków in­diań­skich jest dziś naj­czę­ściej używana w Ame­ry­ka­ch?
Keczua. Język keczua jest używany przez około 8-10 milionów miesz­kań­ców Andów. Dziś jest, obok hisz­pań­skie­go, jednym z ofi­cjal­nych języków Boliwii i Peru.

Który kraj bez dostępu do morza słynie z naj­więk­szej ma­ry­nar­ki wo­jen­ne­j?
Oczywiście Boliwia. Choć Boliwia utraciła dostęp do oceanu w wyniku prze­gra­nej Wojny o Pacyfik już w roku 1879, to nigdy nie roz­wią­za­ła swojej floty. Z czasem stało się to wyrazem ambicji tego państwa do od­zy­ska­nia wy­brze­ża. Flota Boliwii pa­tro­lu­je wody jeziora Ti­ti­ca­ca, w roku 2008 w ma­ry­nar­ce Boliwii służyło około 5,000 osób.

Wojna o Pacyfik miała miejsce w Ameryce Po­łu­dnio­wej w latach 1879-1883. Który obszar był miejscem kon­flik­tu?
Pustynia Atakama. W XIX wieku nie istniały jasno wy­ty­czo­ne granice między Peru, Boliwią i Chile w rejonie pustyni Atakama. Stało się to za­rze­wiem kon­flik­tu w momencie odkrycia war­to­ścio­wych zasobów na­tu­ral­nych w tym re­gio­nie.

Ile jest ofi­cjal­nych języków w Boliwii?
Trzy­dzie­ści siedem. Boliwię za­miesz­ku­je 10 milionów ludzi, spośród których 88% używa języka hisz­pań­skie­go. Mimo to, kraj ma 37 ofi­cjal­nych języków, w tym wiele języków in­diań­skich. Wynika to z kon­sty­tu­cji mó­wią­ce­j, że każdy z języków rdzennej ludności jest językiem kraju. Skrajnym przy­pad­kiem jest niemal wymarły język Bauré, którym mówi dziś mniej niż 200 osób.
Źródło: wikipedia.org.pl; globalquiz.pl