Ciekawostki ze świata - nazwiska i zwyczaje

Nazwisko to nazwa rodziny, do której dana osoba należy. Wraz z imieniem stanowi u większości ludów podstawę identyfikacji danej osoby. W Polsce, na ogół kobieta w chwili małżeństwa przyjmuje nazwisko męża. To samo nazwisko mają też zazwyczaj ich dzieci. Jak tak naprawdę jest u nas i jak jest w innych krajach, kulturach?

• Polska - W Polsce zwyczajowo nazwisko bierze się po ojcu, natomiast żona na ślubie przyjmuje najczęściej nazwisko męża, choć obecnie wiele kobiet zachowuje swe nazwisko, zwłaszcza te, które pod swym panieńskim nazwiskiem mają osiągnięcia zawodowe, naukowe lub artystyczne. Często małżonkowie przyjmują nazwiska podwójne; polskie prawo dopuszcza także przyjęcie przez męża nazwiska żony, co jest praktykowane, lecz w ostatnich latach bardziej zauważalne.
   
• Węgry - Na Węgrzech, podobnie jak np. w Polsce, przyjęty jest system "imię+nazwisko" aczkolwiek zwyczaj nakazuje umieszczać najpierw nazwisko, potem imię (imiona). Nazwisko dziedziczone jest zwykle po ojcu. Dopuszczalne jest posiadanie dwóch imion oraz podwójnych nazwisk. Jeżeli chodzi o nazwiska mężatek, na Węgrzech panuje bardzo ciekawy zwyczaj. Tradycyjnie kobieta przejmowała nie tylko nazwisko ale i imię męża (z końcówką -né), np. Mária Varga po wyjściu za Andrása Szabó stawała się Szabó Andrásné. Możliwa jest też mieszana forma, np. Éva Varga po ślubie z mężczyzną o nazwisku Vig nazywa się Vigné Varga Éva.
   
• Hiszpania - Obecnie Hiszpanie i mieszkańcy większości krajów Ameryki Łacińskiej posiadają dwa nazwiska (choć najczęściej korzysta się z jednego): pierwsze dziedziczone jest po ojcu (tzn. dziedziczy się pierwsze nazwisko ojca, czyli pierwsze nazwisko dziadka po stronie ojca itd.), drugie – po matce (tzn. pierwsze nazwisko matki, czyli pierwsze nazwisko dziadka po stronie matki). Jeżeli rodzice nie ustalą kolejności, obowiązuje kolejność ustawowa (nazwisko ojca na pierwszym miejscu). Jeśli pochodzenie uznane jest tylko przez jednego rodzica, ten określa człony i kolejność nazwisk. W obydwu przypadkach wybór dokonany dla pierwszego dziecka obowiązuje przy następnych dzieciach tych samych rodziców.
   
• Portugalia - W Portugalii nazwisko dziedziczy się podobnie jak w Hiszpanii, z tym że to pierwsze pochodzi od matki, zaś drugie – od ojca (i to drugie jest ważniejsze). Czasami zdarza się, że osoba może mieć aż cztery nazwiska (dwa odziedziczone po matce oraz dwa po ojcu).
   
• Brazylia - W Brazylii jest podobnie jak w Portugalii ale ponadto panuje zwyczaj, zgodnie z którym rzadko używa się nazwisk nawet osób publicznych (używa się jedynie 2 imion). Nawet gdy używa się tytułów, tytuł nie może stać przed samym nazwiskiem – poprzedza on całość, na którą składa się imię i nazwisko.
   
• Islandia - Islandia wyróżnia się tym, że nie ma tam nazwisk sensu stricto. Występują tam prawie wyłącznie (poza nielicznymi wyjątkami pochodzenia obcego) nazwiska patronimiczne (nazwisko utworzone na podstawie imienia ojca). Nazwisko tworzy się poprzez połączenie imienia ojca oraz końcówki oznaczającej płeć: -son (syn) lub -dóttir (córka). W ten sposób syn Hjálmar mężczyzny o imieniu i nazwisku Jón Stefánsson, będzie się nazywał Hjálmar Jónsson (co znaczy Hjálmar, syn Jóna). Córka Kata tego mężczyzny nazywałaby się Kata Jónsdóttir (co znaczy Kata, córka Jóna).

Ciekawostki ze świata - Zwyczaje w innych krajach

Czyli o czym powinnismy wiedzieć jadąc za granicę... Podróże, zwiedzanie i poznawanie innych kultur, należą do czynności, które lubi niemal każdy. To dlatego odpoczywając na urlopach chętnie wyjeżdżamy za granicę. Warto jednak pamiętać, że każdy kraj rządzi się swoimi prawami i można poważnie odczuć różnice kulturowe pomiędzy naszym krajem, a innymi.

Poniżej przedstawiam mały słownik zachowań, o których należy pamiętać wyjeżdżając do następujących krajów:

• Wielka Brytania - Pokazywanie liczby dwa poprzez podnoszenie dwóch palców z grzbietem dłoni zwróconym ku rozmówcy jest surowo zabronione! Jest to równoznaczne z pokazaniem środkowego palca. Jednak warto pamiętać, że podnoszenie dwóch palców, gdy grzbiet dłoni zwrócimy w innym kierunku niż rozmówca, jest całkowicie akceptowane.
   
• Irlandia: Przebywając w tym kraju, należy unikać rozmów o religii, konflikcie w Irlandii Północnej oraz o różnicach między brytyjską a irlandzką angielszczyzną. Zasada tyczy się szczególnie przypadkowo spotkanych ludzi.
   
• Bułgaria: Wybierając się do Bułgarii musimy pamiętać, że skinienie głową na tak, w Bułgarii oznacza nie, natomiast przeczące kiwanie głową to w języku Bułgarów przytakiwanie.
   
• Indie i Indonezja: Po pierwsze, nie wolno dotykać jedzenia lewą ręką. Dlaczego? Powód jest prosty. Indonezyjczycy nie używają papieru toaletowego, w toaletach ustawione są specjalne pojemniki z wodą lub zlewy, w których należy się podmyć właśnie lewą dłonią. Zrozumiałe jest więc, że do spożywania posiłków używa się wyłącznie prawej ręki. Dla mieszkańców tych krajów, podobnie zresztą jak na Bliskim Wschodzie, obrazą jest pokazywanie podeszew butów lub dotykanie kogoś nimi.
   
• Bliski wschód: Na Bliskim Wschodzie jedną z podstawowych rzeczy o których należy pamiętać jest zachowanie w świątyniach. Zarówno mężczyźni, jak i kobiety powinni mieć zasłonięte kolana, czyli mimo wysokich temperatur mężczyźni muszą włożyć długie spodnie, a kobiety długie spódnice. Zakryte powinny być także ramiona i nie ma mowy o dużych dekoltach.
   
• Japonia: W Japonii wszyscy witają się ukłonem, jednak nietaktem jest kłanianie się niżej niż osoba starsza od nas. Przed wejściem do świątyni lub czyjegoś domu należy zdjąć buty. Nie myjmy rąk nad wanną, ponieważ Japończykom służy ona do relaksu! W Japonii nie zostawia się również napiwków, nasze zachowanie może zostać odebrane jako nieeleganckie.
   
• Chiny: Będąc w Chinach musimy pamiętać o bardzo ważnej rzeczy, mianowicie jeśli chcemy komuś podarować prezent, to pamiętajmy, aby nie był to zegarek, ponieważ tutejsze przesądy traktują to jako odliczanie sekund do śmierci. W języku chińskim zwrot "podarować zegarek" oznacza iść na pogrzeb.
   
• Tajlandia: Nie do przyjęcia jest np. zniszczenie banknotu z wizerunkiem monarchy lub nadepnięcie monety. Dla Tajlandczyków jest to prawdziwa obraza. Inną źle widzianą w tym kraju rzeczą jest dyskutowanie podniesionym głosem lub targowanie się o cenę podczas zakupów czy zamawiania usług.
   
• Stany Zjednoczone: Choć Amerykanie są najbardziej otwarci spośród innych narodowości, należy pamiętać, żeby nie narzekać w ich towarzystwie. Podczas przypadkowej rozmowy raczej nie poruszajmy tematów politycznych a koncentrujmy się raczej na pogodzie albo wydarzeniach sportowych.
   
• Meksyk: W Meksyku nie dyskutuje się o polityce, tak jak w USA. Najlepiej byłoby gdybyśmy nie krytykowali żadnego aspektu życia w Meksyku ani zachowania mieszkańców. Zwyczaje meksykańskie nie pozwalają także zaprzeczać gościom ani odpowiadać na ich pytania negatywnie. 

Ciekawostki ze świata - ciekawostki klimatyczne

Rekordy klimatyczne to skrajne wartości (najwyższe lub najniższe) elementów meteorologicznych lub zjawisk pogodowych, które zostały wyznaczone na podstawie wieloletnich pomiarów meteorologicznych...
Temat do obecnego weekletter-a dała mi pogoda w ostatnich dniach w Polsce. Jeszcze tydzień temu ponad 30 stopni w cieniu a początek tego tygodnia chłody i deszczowy.  Ogólnie rzecz biorąc na całym świecie pogoda robi się coraz bardziej skrajna, zmienna i nieprzewidywalna.

Oto rekordy klimatyczne, które wydawały mi się najciekawsze:

• Najwyższą temperaturę na świecie zarejestrowano 13 września 1922 r. w miejscowości Al-Aziziah w Libii, temperatura wynosiła wówczas +57,8°C.
   
• Najwyższą temperaturę w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. w Prószkowie koło Opola, temperatura wynosiła wówczas +40,2°C.
   
• Najniższą temperaturę na świecie zarejestrowano w stacji badawczej Wostok na Antarktydzie, 21 lipca 1983 r. odnotowano temperaturę powietrza -89.2°C.
   
• Najmniejsze opady deszczu odnotowano na pustyni Atacama w Chile. W tym rejonie przez 400 lat nie spadła ani jedna kropla deszczu, aż do roku 1971 r.
   
• Najczęstsze opady deszczu odnotowuje się na Hawajach w rejonie wulkanu Waialeale, gdzie deszcz pada średnio przez 350 dni w roku.
   
• Największą roczną sumę opadów zanotowano w Cherrapunji w Indiach. W roku 1860/1861 suma opadów wyniosła 26467 mm. Miesięczny rekord padł w Cherrapunji w lipcu 1861 r. gdzie opady wyniosły 9300 mm. Dla porównania średnie miesięczne opady w Polsce w okresie letnim to zaledwie 90 mm.
   
• Największe tornado (o największej średnicy) zarejestrowano 22 maja 2004 w Hallam w stanie Nebraska - jego średnica wynosiła około 4 kilometry (2,5 mili).
   
• Najszybszy huragan zarejestrowano w Guam - wyspie w archipelagu Marianów w Oceanii - jego prędkość wyniosła 380 km/h (236 mph); jednocześnie należy odnotować, że prędkość mogła być większa, ale był to ostatni pomiar anemometru (przyrząd służący do mierzenia wiatru) przed zniszczeniem przez huragan, uważa się jednak za najsilniejszy wiatr kiedykolwiek zarejestrowany na Ziemi.

Ciekawostki ze świata - życie ludzi z Korei Północnej

Wielu z nas tak naprawdę niewiele wie o życiu ludzi w Korei Północnej. Kraj ten jest dla nas daleki i abstrakcyjny jak ustrój, który w nim panuje. Ian Scott, brytyjski bloger i podróżnik z zamiłowania wyznaczył sobie za zadanie odwiedzenie 100 krajów na całym świecie. Z 20, które odwiedził najdłużej zabawił właśnie w Korei. Sam był zaskoczony tym co zobaczył. Istnieją pewne rzeczy, które mogą dla nas być najzwyczajniej dziwne. Mentalność i życie tamtych ludzi potrafi być niezłym szokiem kulturowym. 

Z najdziwniejszych rzeczy mogę wymienić kilka najciekawszych:

• W Korei Północnej ludzie nie mogą gwizdać. Gwizdanie jest tabu w tym kraju.
   
• Nie wolno pisać czerwonym tuszem. W Indonezji często spotykanym zakazem jest  ten dotyczący używania czerwonego atramentu, uważa to się za niegrzeczne. W Korei Północnej czerwonym atramentem można pisać tylko i wyłącznie nazwiska osób, które umarły.
   
• Reklamy w telewizji trwają znacznie dłużej niż u nas. Najczęściej w innych krajach czas trwania reklamy jest krótszy niż emitowany film, w Korei jest odwrotnie.  Reklamy trwają dłużej niż film, uważane są one po prostu za swoistą rozrywkę.
   
• Nie używa się noża Ludzie tam nie używają noża nawet do cięcia żywności takiej jak mięso, nóż zastąpiony jest nożyczkami, które ponoć są wygodniejsze.
   
• Brak japońskich samochodów. Korea stała się jedynym krajem, który nie wprowadził na rynek japońskich samochodów. Wszystkie samochody muszą być wykonane tylko i wyłącznie w Korei Północnej.
   
• Dziwne numery domów. Numery domów, które znamy najczęściej są rosnące jak, np. 1,2,3 itp. Jednak w tym kraju można znaleźć domy o numerze, np. 1,34,88 itp.
   
• Koreański Traffic Lady... Termin Traffic Lady istnieje tylko w Korei Północnej, odnosi się on do kobiety- policjantki, która stoi na skrzyżowaniu i kieruje ruchem ulicznym ponieważ nie ma tam świateł!
   
• Pałac bankrut... W Korei trwa budowa największego hotelu o nazwie Ryugyong Hotel. Nigdy o tym nie słyszałeś? Nic dziwnego… Budynek ten nazywa się przez dowcipnisiów duchem. 330 metrowy hotel ma stanąć w mieście Phenian. Jego budowa rozpoczęła się w 1987r. z jego winy rząd przeżywa ogromne trudności finansowe. Z powodu braku pieniędzy projekt został wstrzymany w 1992r.  Jego budowę wznowiono w  kwietniu 2008r . Przez 16 lat budynek ten był opuszczony, zupełnie nic przy nim nie robiono. Ponoć hotel ten ma mieć 3 tysiące pokoi, a jego budowa ma być ukończona 2012r.

Ciekawostki ze świata przyrody

Często nie zauważamy, jak cudowny, zaskakujący i różnorodny może być świat wokół nas... A może warto się rozejrzeć, pooglądać, a może nawet pojechać samemu i podziwiać:)
Poniżej przedstawimy Wam 15 (z wielu innych) ciekawostek w przyrodzie na świecie:

1. Największe skupisko aktywnych wulkanów znajduje się w Indonezji (aż 167!).
    
2. Największy kryształ na Ziemi znaleziono na Madagaskarze (ważył 380 ton!).
    
3. Najwyższe drzewo świata to 800-letnia sekwoja w USA (mierzy 112 metrów!).
    
4. Źródło w Arizonie tryska wodą najwyżej na świecie, na wysokość 190 metrów.
    
5. Indonezja obejmuje 13 tysięcy wysp (to największy archipelag na świecie).
    
6. Najwyżej położone jezioro na świecie to Titicaca w Peru (leży na wysokości 3810 m n.p.m.).
    
7. Olympus Mons, wznosząca się na wysokość 27 km na powierzchni Marsa, jest najwyższą znaną górą w naszym Układzie Słonecznym.
    
8. Najszerszym wodospadem świata jest wodospad Khone w Loasie (ma 10,8 km szerokości!)
    
9. Wielki Kanion Kolorado w Arizonie ma długość 350 km i głębokość do 1830 m.
    
10. Najgłębsze jezioro świata to Bajkał w Rosji (jego głębokość wynosi prawie 2 km).
     
11. Jezioro Bajkał mieści 20% słodkiej wody świata.
     
12. Najgrubszy na świecie pień drzewa ma kasztan rosnący na zboczu Etny (57,9 m obwodu!). 
     
13. Przez wodospad Stanleya w Kongo, przepływa 17 tysięcy litrów wody na sekundę.
     
14. W Himalajach i w Karakorum jest 96 spośród 100 najwyższych gór świata.
     
15. Dąb Bartek, jedno z najstarszych drzew w Polsce, ma około 700 lat.

Ciekawostki Średniowiecza

Średniowiecze jak pozornie mogło by się wydawać - wcale nie było takie szare i nudne. Życie wyglądało co prawda zupełnie inaczej, nie znaczy to jednak że było szare i monotonne. Z dzisiejszej perspektywy dawne obyczaje wydają się nam śmieszne i absurdalne.
Najciekawsze z nich:

• Czy wiecie, dlaczego królewskie płaszcze miały kolor czerwony, a nie np. błękitny? Czerwony był jednym z najdroższych barwników. Wiadomo, że np. różowy powstanie przez lekkie zabarwienie białego sukna purpurowym barwnikiem. Na stworzenie bardziej intensywnych barw potrzebowano większych ilości tego barwnika.
   
• Inną ciekawostką były suknie ślubne. Dzisiaj tradycją jest noszenie białych sukien, jednak kiedyś stosowano fioletowy materiał!
   
• Kobiety kiedyś do depilacji używały smoły, a koszule były szyte na nich samych, więc nie można było ich zdjąć. W efekcie noszono przez dłuuugi okres tę samą odzież bez zdejmowania... 
   
• W Anglii (w innych częściach Europy pewnie też) wiejskie dzieci były nagie do czasu gdy zaczynały chodzić (dopiero wtedy robiono im ciuchy). Jeżeli było zimno dziecko kładziono przy ogniu.
   
• Katar w Średniowieczu leczono wkładając choremu do nosa cebulę z musztardą.
   
• Życzenie "na zdrowie" po kichnięciu wzięło się z Francji, z czasów, gdy w Europie szalała "czarna śmierć". Zarażonych dżumą męczyło kichanie, kichającemu więc życzono "na zdrowie" by kichanie nie było objawem choroby.
   
• Sposób leczenia średniowiecznych ludzi był ciekawy, a mianowicie: europejski lekarz, jeśli ktoś miał ranę nogi, ową nogę ucinał co prowadziło często do śmierci pacjenta. Na ból głowy wywiercano otwór w czaszce wyciągano mózg, solono i wkładano z powrotem. Skutek takiego zabiegu jest oczywisty.
   
• W Anglii istniał ponury zwyczaj testowania dzieci urodzonych w piątek - gdyż uważano, że osoba urodzona tego dnia będzie wiodła ponure życie. Dlatego dziecko sadzano w niebezpiecznym miejscu - np. na wysokiej gałęzi i czekano. Jeżeli zaczynało płakać, było uznawane za nieprzydatne i zabijane, jeżeli się śmiało mogło dalej żyć.
   
• Piwo wareckie było znane już w średniowieczu. Wielbicielem tego piwa był m.in. nuncjusz papieski Gaetano. Po powrocie do Rzymu zachorował poważnie na wrzód w gardle. Majacząc w gorączce wyszeptał: Biera di Warka (Piwo z Warki). Obecni przy tym duchowni sądząc, że chodzi o jakąś mało znaną świętą zaczęli się głośno modlić "Santa Biera di Warka ora pro nobis" (czyli: "święte piwo z Warki módl się za nami"). Gaetano wybuchnął śmiechem (pękł wówczas wrzód) i dzięki temu wyzdrowiał...

Ciekawostki tłumaczeniowe

Ciekawe tłumaczenia tytułów filmów - Czasem polscy dystrybutorzy zadziwiają tłumaczeniem angielskiego tytułu... Często oryginalne tytuły są nieprzetłumaczalne i najlepiej byłoby zostawić oryginał, jednak naszym rodzimym tłumaczom nie brakuje weny :) (całe szczęście, że Pulp Fiction zostawili w spokoju...)
Przedstawiam tutaj różne tłumaczenia:

• Die Hard - Szklana Pułapka (Tłumacz nie przewidział, że kolejne części nie będą się rozgrywały w szklanym wieżowcu...)
• Spy Hard - Szklanką po łapkach
• Prison Break - Skazany na śmierć
• 10 things I hate about you - Zakochana złośnica
• Panic Room - Azyl
• Duplex - Starsza pani musi zniknąć
• Gilmore Girls - Kochane Kłopoty
• Bold and Beautiful - Moda na sukces
• Larger Than Life - Pięć ton i on
• Married... with children - Świat według Bundych
• Hannibal Rising - Hannibal. Po drugiej stronie maski
• Don't Be a Menace to South Central While Drinking Your Juice in the Hood - Chłopaczki z sąsiedztwa
• Love Lies Bleeding - Przeklęta forsa
• Reality Bites - Orbitowanie bez Cukru
• Boondock Saints - Święci z Bostonu
• A Walk to Remember - Szkoła uczuć
• Not Another Teen Movie -To nie jest kolejna komedia dla kretynów
• Hitch - Hitch - Najlepszy doradca przeciętnego faceta
• City by the Sea - Dochodzenie
• The Man from Elysian Fields - Gra w słowa
• American History X - Więzień nienawiści
• Touching the Void - Czekając na Joe
• Crash - Miasto Gniewu
• Eternal Sunshine Of Spotless Mind - Zakochany bez pamięci
• Save the last dance - W rytmie hip hopu
• Coyote Ugly - Wygrane marzenia
• Finding Neverland - Marzyciel
• One Tree Hill- Pogoda na miłość
• Desperate Housewives - Gotowe na wszystko
• Lord of War - Pan życia i śmierci
• Fight Club - Podziemny krąg

Jak zapewne zauważyliście, większość ma się nijak do oryginalnego tytułu. Niektóre z marketingowego punktu widzenia są niezłe, ale i tak śmieszne :)